Kijk nu naar het balkon op de eerste verdieping. Je ziet een man staan naast een groot stuk stof met een patroon. Ernaast ligt een lange strook wit papier met gaten erin geponst. De man die je ziet is Joseph Marie Jacquard. Jacquard werd geboren in een zijdeweversfamilie in Lyon in de achttiende eeuw. Zoals veel zijdewerkers groeide hij op tussen de weefgetouwen en zag hij hoe complexe patronen met de hand werden gemaakt. Het proces was traag, uitputtend en vereiste hooggeschoolde arbeiders om draad voor draad op te tillen. Jacquards idee was simpel maar radicaal: wat als het patroon automatisch zou kunnen worden bestuurd? Na jaren van experimenten—en vele mislukkingen—creëerde hij wat wij nu de Jacquard-weefgetouw noemen. Hij gebruikte een reeks ponskaarten, elk die één rij van een ontwerp vertegenwoordigt. Dit zijn de kaarten die je ziet op de muurschildering rechts van Jacquard. De gaten gaven het weefgetouw aan welke draden moesten worden opgetild en welke moesten blijven liggen. Wissel de kaarten, en je kon onmiddellijk het patroon veranderen. Voor het eerst konden complexe ontwerpen perfect herhaald worden, keer op keer, zonder handmatige arbeid. Niet iedereen verwelkomde deze uitvinding. De zijdewerkers van Lyon, bekend als de canuts, zagen de machine als een bedreiging. Ze vreesden baanverlies, lagere lonen en het verdwijnen van hun zwaar verdiende vaardigheden. Sommige weefgetouwen werden tijdens protesten vernietigd, en Jacquard zelf kreeg te maken met sterke vijandigheid. Toen gebeurde er iets opmerkelijks. Napoleon Bonaparte bezocht Lyon en begreep wat veel fabriekseigenaren niet deden—dat de kracht van een natie ligt in technologische innovatie. Hij erkende de waarde van Jacquards uitvinding, en de Franse regering nam een ongebruikelijke beslissing. In plaats van Jacquard een patent te geven, werd het weefgetouw tot openbaar eigendom verklaard. Jacquard ontving een levenslang pensioen van drieduizend francs per jaar, een aanzienlijk bedrag in die tijd, waardoor het weefgetouw betaalbaar werd en de brede adoptie werd aangemoedigd. De impact was snel. Slechts zes jaar na Napoleon's interventie waren er ongeveer elfduizend Jacquard-weefgetouwen in gebruik in heel Frankrijk. Automatisering verhoogde de productie, verlaagde de prijzen en stimuleerde de vraag. De zijdenindustrie bloeide op, en op zijn hoogtepunt was zijde goed voor bijna een derde van de Franse economie. Dit is een reden waarom Jacquard op deze muurschildering verschijnt. De andere ligt in die ponskaarten. Het idee dat instructies gecodeerd, opgeslagen en mechanisch gelezen konden worden, inspireerde vroege computerpioniers. Charles Babbage gebruikte hetzelfde principe voor zijn Analytical Engine, en ponskaarten werden later essentieel voor vroege computers. Op veel manieren is Jacquards weefgetouw een voorvader van moderne software en automatisering. Laten we nu doorgaan naar de volgende halte.