Stajemy teraz na ulicy Mysiej, przed pomnikiem wolności słowa. Na pierwszy rzut oka trudno to sobie wyobrazić, ale to skromne miejsce było kiedyś jednym z najbardziej przerażających i znienawidzonych adresów w komunistycznej Polsce. Mysia 5 była siedzibą GUKPPiW, czyli Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, co było bardzo długim sposobem na nazwanie państwowego Urzędu Cenzury. Przez dziesięciolecia każda książka, gazeta, czasopismo, tekst piosenki, a nawet ogłoszenie ślubne przeznaczone do druku musiało przejść przez ołówki Mysiej. Wyobraź sobie rzędy ponurych biurokratów, których jedynym zadaniem było czytanie, redagowanie i odrzucanie wszystkiego, co nie pasowało do linii partyjnej. Artykuły o niedoborach? Ocenzurowane. Krytyka Związku Radzieckiego czy rządu Polski? Zdecydowanie ocenzurowane. Nawet niewinne rzeczy mogły zostać wycięte, jeśli uznano je za zbyt religijne lub zbyt zachodnie. Redaktorzy w tamtych czasach wiedzieli, że kiedy zgłaszali do Mysiej próbę gazety, często wracała z całymi akapitami wymazanymi na czarno. Czasami celowo zostawiali puste miejsca, aby sygnalizować czytelnikom ingerencję. Oryginalny budynek, w którym miał siedzibę ten urząd, został zburzony. Był wówczas faktycznie Ministerstwem Prawdy w orwellowskiej rzeczywistości Warszawy. Lecz Polacy prowadzili ogromną podziemną sieć wydawniczą. Mówi się, że setki niezależnych publikacji krążyły potajemnie, od esejów politycznych po poezję. Ci, którzy ryzykowali, wiedzieli, że jeśli zostaną złapani, egzekutorzy Mysiej skonfiskują i zniszczą ich pracę, a nawet gorzej. Wolność słowa była jednym z kluczowych postulatów ruchu solidarnościowego, który powstał tutaj w Polsce, choć w innym mieście, i ten ruch rozpoczął rozpad całego Bloku Wschodniego. Kiedy reżim komunistyczny upadł, jedną z pierwszych ustaw było zniesienie cenzury. Polska prasa i artyści w końcu mogli swobodnie wyrażać swoje myśli. Dziś ulica Mysia stała się symbolem zwycięstwa nad cenzurą. Sam Pomnik Wolności Słowa jest subtelny: czarny pas asfaltu przecinający się ukośnie, a następnie wznoszący się do góry jak przełamana bariera. Ten pomnik, odsłonięty około dekadę temu przez prezydenta Polski, symbolizuje złamaną linię cenzora – pociągnięcie pióra, które nie może już więcej powstrzymać prawdy. Oznacza miejsce, gdzie stał stary urząd cenzury i upamiętnia ciężko wywalczoną wolność wyrazu w Polsce. Warto też zauważyć, że "mysia" po polsku oznacza "mysz". I rzeczywiście, była to mała "mysia dziura", z której wyzierała wielka, zła cenzura. Teraz ta mysz zniknęła na dobre. Przechodzimy teraz do finału naszej wycieczki i najbardziej niezapomnianego pomnika w Warszawie, Pałacu Kultury i Nauki.